Föstudaginn 15. maí

Þegar ég steig inn í Laugardalshöllina um níuleytið á föstudagskvöldinu mætti mér veggur af dúndrandi bassa, ilmvatnslykt og klið. Myrkrið var þétt, loftið þungt og það var strax ljóst að hér átti ekki að hlusta — hér átti að háma í sig.

Upphitunarrapparinn Saint Pete var þegar kominn á fullt, og á eftir honum Kristmundur Axel. TikTok-kynslóðin var löngu farin að hreyfa sig í takt, eins og líkaminn vissi nákvæmlega hvað hann ætti að gera áður en heilinn myndaði sér einhverja skoðun á því.

Þegar Herra Hnetusmjör steig á svið með „Nágrönnum“ af nýjustu plötunni sinni var eins og eitthvað hefði losnað úr læðingi. Þakið ætlaði af húsinu; salurinn var greinilega orðinn sturlaður.

Táknrænt lag án mótstöðu

Lagið er táknrænt fyrir kvöldið. Engir nágrannar. 1700 fermetrar af endalausu plássi. Óhindrað mont. En það sem vantar er mótstaða. Sprungur í yfirborðinu, skuggar sem dýpka myndina, drama. Maður skynjar ekki undiröldu, myrkur – það vonleysi sem einkennir margt af besta rappinu erlendis. Þetta er of saklaus sjálfsánægja. Tónlistina vantar alla dýpt.

Tæknilega vel heppnað

Það er samt erfitt að finna að tæknilegu framkvæmdinni. Hljóðið er þétt, bassinn djúpur og kerfið heldur þessu saman af fagmennsku sem er sjaldgæf í svona rými. Herra Hnetusmjör stjórnar líka sviðinu af mögnuðu öryggi. Hann kallar — salurinn svarar. Hann hækkar — salurinn hækkar. Annað rímar fullkomlega við hitt.

Eins og að týna bílnum sínum í Kringlunni

Og samt fer eitthvað að gliðna.

Eftir því sem líður á kvöldið renna lögin saman í eitt samfellt ástand. Ekki vegna þess að þau séu veik, heldur vegna þess að þau eru öll sköpuð til að gera nákvæmlega sama hlutinn — keyra áfram, hækka, sprengja, endurtaka.

Það er eins og að ganga um bílastæði í Kringlunni og vera alveg viss um að bíllinn sé rétt handan við næsta horn. Svo næsta. Og næsta. Að lokum áttar maður sig á því að maður er bara að ganga í hringi. Það er allt eins.

Ættbálkaöskur á bílaplaninu

„Kóp boi!“ æpir Herra Hnetusmjör aftur og aftur.

„Kóp boi!“

Aftur.

„Kóp boi!“

Á einhverjum tímapunkti hættir þetta að vera slagorð og verður að einhverju mannætulegra og um leið talsvert kjánalegra. Þetta minnir minna á ógnvænlegt gengi og mun frekar á yfirgengilegan sértrúarsöfnuð á bílaplaninu í Smáralindinni. Það er ekki lengur verið að kalla — það er verið að dáleiða sjálfan sig og næstu manneskju.

Á þessu augnabliki nær kvöldið sinni tærustu mynd: fullkomlega innflutt fantasía um hættu og stórsigra, kyrjuð af áhorfendum sem veifa rándýrum símum og standa í röð eftir bjór. Raunveruleikanum er ekki afneitað; hann er einfaldlega óþarfur:

„Yo, ég ólst upp á hörðum götum Smárahverfisins. Mamma gleymdi einu sinni að kaupa Kókómjólk fyrir helgina og nettengingin datt út í þrjá tíma. Það mótaði mig, bróðir.“

Flúið af vettvangi á þríhjóli

Og svo er það andlitið á þessu öllu saman.

Herra Hnetusmjör er svo góðlegur og geislar af svo hreinni leikgleði að öll þessi harðsoðna ímynd verður gagnsæ. Maður á einfaldlega erfitt með að trúa því að hann hafi nokkurn tímann gert neitt verra en að brjóta rúðu með plastbolta og flýja vettvang glæpsins á þríhjóli.

En hann kemst upp með það. Ekki vegna þess að við trúum sögunni — heldur vegna þess að við trúum stemningunni. Og stemningin er keyrð áfram af slíkri einlægni að hún étur allar efasemdir.

Það sem hún étur hins vegar líka er fjölbreytnin. Þegar allt er stöðugt í hámarki verður hápunkturinn merkingarlaus. Lögin missa lögun sína, augnablikin missa vægi sitt og að lokum situr maður eftir í stöðugu áreiti sem lofar sífellt meira en stendur aldrei við það.

Niðurstaða

Herra Hnetusmjör skilaði af sér tæknilega óaðfinnanlegri og sviðslega áhrifaríkri sýningu. Hann vissi nákvæmlega hvernig átti að hreyfa við salnum og gerði það af mikilli kunnáttu.

En hann kann sömuleiðis aðeins eitt trix. Þegar bassinn þagnar og ljósin kvikna stendur ekkert eftir nema eyrnasuð og tilfinningin fyrir því að hafa verið plataður. Þetta var sýning sem gaf okkur allt í yfirborði og sprengingum – en var að lokum jafn raunverulega hættuleg og kókómjólkin sem hann gleymdi að drekka í æsku.